Sao Đêm

Nhạc Việt Nam, tuy giàu có, nhưng hầu như chỉ quanh quẩn đề tài yêu đương, quê hương, và thân phận. Nhạc phẩm Sao Đêm là một ngoại lệ.
Thời trước 75, tôi biết đến Sao Đêm của Lê Trọng Nguyễn qua phiên bản của Thái Thanh, như một bản tình ca có nhiều câu văn cắc cớ. Nhưng vẫn là một bản tình ca, và mang nặng chất jazz. Mãi đến khi tôi nghe Quỳnh Giao hát trong một cuốn cassette thâu tại gia vào khoảng năm 79 hay 80, tôi mới biết là có một lời khác. Và theo tôi, đây mới là lời chính hoặc nguyên thủy, và vì một lý do gì đó, tôi đoán là bị kiểm duyệt dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, nên lời ca thứ nhì xuất hiện.
Bản nhạc này được LTN viết vào năm 1963, ghi lại kinh nghiệm, cảm giác, hay ảo giác của một kẻ say ma túy. Và vì thế, những hình ảnh hổn độn và rất trừu tượng xuất hiện trong ca khúc, tạo cho người nghe những xúc cảm quái dị và mơ hồ, một ấn tượng mà ta khó nắm bắt. Có lẽ đây là một nhạc phẩm impressionistic, đi trước thời của nó (tại Việt Nam), và vì thế đã bị phai mờ trong hoàn cảnh đất nước cũng như những thời thượng của giới nghe nhạc lúc bấy giờ.
Trong Sao Đêm có câu: hằng đêm gối sách, mơ trăng sao… đã làm tôi tự nghi vấn, hút á phiện thì việc gì mà gối đầu trên… sách? Mà nếu “sách” là cuốn sách, thì tác giả muốn nói gì ở đây? Và tôi lại phân vân, không biết câu này có liên hệ gì với hai chữ “hút sách”? Mà “hút”, thì ai cũng hiểu. Vậy thì “sách” là gì? Tôi loáng thoáng nhớ có lần đọc đâu đó về tứ đổ tường (rượu chè, cờ bạc, trai gái, hút sách) thì bài viết đã nói, nếu tôi không nhớ lầm, là chữ sách dùng để chỉ phần xót lại của á phiện, mà chỉ những dân nghiện ngập mới dùng đến những khi hết tiền mua thuốc mới. Nhưng tôi không thể nào nhớ nỗi mình đã đọc điều này ở đâu, nên không thể nào kiểm chứng được. Viện đến anh Ngu Yên giúp, thì anh gửi ngay cho tôi bài dẫn dựa theo Hồ Ngọc Đức, với lời giải thích: “hút sách” là… sai chính tả. Phải viết là “hút xách” thì mới đúng. [https://www.facebook.com/TiengVietGiauDep/posts/3137779372966949/]
Rốt cuộc thì tôi vẫn chẳng hiểu tại sao… sách. Nếu bạn nào có nguồn nào khác về chữ “sách” trong nhạc phẩm Sao Đêm thì xin “mách” dùm. Và xin mời nghe nhạc phẩm lạ lùng này.

Nguyễn Thảo

Published by

Lê Vũ

Không phải nhạc sĩ, ca sĩ, đàn sĩ. Không chuyên nghiệp, cũng không nghiệp dư. Chỉ mong tạo ra nét gì đó khác biệt trong những nhạc mình thích.

4 thoughts on “Sao Đêm”

  1. 1:05 am đêm, vào Lê Vũ Music nghe bài Sao Đêm NT hát. Dĩ vãng bỗng “vỡ theo tinh cầu” bay về làm tôi nhớ lại khoảng mấy thập niên trước, lúc lần đầu tiên nghe bài Sao Đêm do Thái Thanh hát. Thích quá, nghe đi nghe lại rồi mình tự mắng mình là tại sao không khám phá ra bài này sớm hơn. Rồi tự hỏi sao bài này không được popular như những bài hay khác. Bẵng đi một thời gian, khi đọc “Tạp Ghi Quỳnh Giao”, nghe chị QG phán một câu, hình như là “nhạc càng hay, càng ít người thưởng thức”. Hừm, mình gật gù khen thầm, phục lăn đàn chị QG quả là một tay tinh đời. Rồi lên Youtube, nghe loáng thoáng những bạn trẻ hát gần đây bài Sao Đêm, mình phải vội tắt đi, sợ làm hỏng đi cái tình cảm cao quý mà mình đã dành cho bài này.

    Đêm nay nghe lại NT hát Sao Đêm, mình tự nhủ, một bài hát thật hay, diễn tả bởi một ca sĩ có cái “chất giọng” thiên phú như NT và thêm cái “phong cách Jazz” tổng thể, mình mới biết là, nghe được một bài nhạc hay, đã là cộng hưởng của nhiêu khía cạnh nghệ thuật. Cám ơn NT và Lê Vũ.

    Dục

    Like

    1. Cảm ơn anh Dục. Nghe nhạc vào lúc giữa đêm là một cái thú, vì trong không gian tịch mịch này, hình như mọi xúc cảm trở nên bén nhạy và tinh tế hơn. Từng nốt nhạc, từng khoảng tĩnh, từng tiếng thở, đều như mang một “ý thức” gì đó.
      Và cảm ơn anh đã nhắc đến một nhạc phẩm tôi đã quên gần 20 năm. Bây giờ hát lại, lại càng thấy thêm ngậm ngùi.
      NT

      Like

Leave a Comment/Request

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s